tws@tussen-woorden-stilte.nl
nl

TW&S Dossier

Waar actualiteit, menselijkheid en perspectief samenkomen

Welkom bij TW&S Dossier — een plek waar we af en toe onze blik naar buiten richten en stilstaan bij wat er om ons heen gebeurt.

Niet om iedere actualiteit te volgen. Niet om mee te gaan in de snelheid van het nieuws. Maar om onderwerpen die ons als mensen raken wat langer vast te houden. We kijken verder dan de gebeurtenis alleen. Wat ging eraan vooraf? Wie worden erdoor geraakt? Wat zien we misschien over het hoofd? En vooral: wat kunnen we ervan leren, anders doen of eerder herkennen?

In ieder dossier brengen we verhalen, feiten, betrouwbare bronnen en verschillende perspectieven samen. Er is ruimte voor cijfers en deskundigheid, maar ook voor de menselijke kant die achter statistieken soms uit beeld verdwijnt. Sommige onderwerpen zullen confronterend zijn. Andere zetten vooral aan tot nadenken. We zoeken daarbij niet naar sensatie of een snelle mening, maar naar context, nuance en waar mogelijk handelingsperspectief.

Want TW&S hoeft niet overal iets van te vinden. Maar wanneer een onderwerp vraagt om beter te kijken, langer te luisteren of een stilte te doorbreken, willen we daar ruimte voor maken.

Niet alleen weten wat er speelt.
Maar begrijpen waarom het ertoe doet.

Dat is TW&S Dossier.

Waar woorden stoppen, begint inzicht.

Het begint niet bij moord

Wanneer een vrouw door haar (ex-)partner wordt gedood, begint het gesprek vaak bij het einde. Maar femicide begint zelden op die dag. Het begint eerder. Veel eerder.
In kleine verschuivingen. In controle die toeneemt. In angst die langzaam normaal wordt. Dit is wat we moeten leren zien - voordat het te laat is.

Je ziet het gevaar niet altijd aan de buitenkant.
WE ZOEKEN NAAR BLAUWE PLEKKEN

Geweld herkennen we gemakkelijk wanneer het zichtbaar wordt. Een klap begrijpen we. Een verwonding begrijpen we. Een bedreiging op papier kunnen we bewaren.

Maar controle laat niet altijd blauwe plekken achter. Dwingende controle kan bestaan uit isoleren, vernederen, intimideren, financieel afhankelijk maken, voortdurend controleren, bepalen met wie iemand contact heeft of angst creëren voor wat er gebeurt wanneer iemand niet gehoorzaamt.

Los van elkaar kunnen sommige gebeurtenissen klein lijken. Samen kunnen ze een patroon vormen.

EEN LEVEN DAT KLEINER WORDT

Soms verschuift iets langzaam. Een grens. Nog een grens. Tot gedrag dat ooit onacceptabel zou hebben gevoeld onderdeel wordt van het dagelijks leven.

Kan zij zonder angst nee zeggen?

Kan zij ergens naartoe zonder verantwoording af te leggen?

Kan zij een relatie beëindigen zonder bang te zijn voor wat daarna gebeurt?

Kan zij haar eigen geld, telefoon en contacten beheren?

Kan zij vertellen wat er thuis gebeurt?

Of is haar leven steeds kleiner geworden zonder dat iemand precies kan aanwijzen wanneer dat gebeurde?

SIGNALEN DIE JE ERNSTIG MOET NEMEN
— Hij controleert waar je bent, met wie je praat en wat je doet.
— Je voelt je onzeker, op je hoede of constant gespannen.
— Hij bedreigt je, zichzelf of mensen om je heen.
— Hij accepteert een nee, uitgaan of een breuk niet.
— Hij maakt je klein, negeert je grenzen of geeft jou de schuld.
Los van elkaar lijken deze signalen misschien klein. Samen vormen ze een patroon.

Waarom vragen we zo vaak waarom zij niet wegging, en zo weinig waarom hij kon doorgaan?

AAN DE BEL TREKKEN KLINKT EENVOUDIGER DAN HET IS

We zeggen vaak dat vrouwen eerder hulp moeten zoeken. Dat is waar. Maar dan moeten we ook durven vragen wat er gebeurt wanneer ze dat doen.

— Wordt ze geloofd?
— Wordt er naar het hele patroon gekeken?
— Weet zij waar ze terechtkan voordat er fysiek geweld is?
— Voelt hulp zoeken voor haar werkelijk veiliger dan zwijgen?

Preventie betekent niet alleen dat vrouwen beter moeten leren ontsnappen. De samenleving rondom hen moet beter worden in herkennen, begrijpen en verantwoordelijkheid.

"WAAROM GING ZE NIET WEG?"

"Waarom ging ze niet weg?" is misschien een van de makkelijkste vragen om van buitenaf te stellen. Maar vertrekken betekent niet automatisch dat het gevaar voorbij is. Juist wanneer iemand de controle over een partner dreigt te verliezen, kan een situatie escaleren.

Daarom zou de eerste vraag niet moeten zijn waarom zij niet wegging, maar waarom hij kon doorgaan.

Wanneer wordt herhaald controleren, bedreigen of stalken niet langer behandeld als losse incidenten, maar als één ontwikkeling die steeds gevaarlijker wordt?

EN MISSCHIEN BEGINT HET BIJ ONZE OMGEVING

We zijn vriendinnen, vrienden, ouders, collega's, buren, broers, zussen en familieleden. We kunnen merken dat iemand verandert.

Dan hoeven we niet onmiddellijk conclusies te trekken. Maar we kunnen wél blijven.

— Vragen.
— Luisteren.
— Niet veroordelen.
— Een deur open laten.

Soms is "ik ben er als je me nodig hebt" geen kleine zin. Het kan een deur zijn die open blijft.

HULP OF ADVIES NODIG?

Je staat er niet alleen voor. Praat erover. Dat kan anoniem en 24/7.

VEILIG THUIS
0800 2000 (gratis en 24/7)
veiligthuis.nl
POLITIE (geen spoed)
0900 8844
politie.nl
BIJ DIRECT GEVAAR
112
FEITEN & CIJFERS

In 2024 werden in Nederland 43 vrouwen gedood door (ex-)partners. Bijna de helft van de vrouwen die femicide meemaakte, was eerder bekend bij politie, hulpverlening of beide. Dwingende controle is een belangrijke risicofactor voor escalatie naar ernstig geweld of femicide.

BRONNEN

CBS - Femicide monitor 2024
Politie - Cijfers huiselijk geweld (2024)
Veilig Thuis - Dwingende controle in huiselijk geweld (2023)
WODC - Escalatie van huiselijk geweld en femicide (2021)
Rijksoverheid - Dwang en geweld in huiselijke kring

TW&S - TUSSEN WOORDEN & STILTE
Waar woorden stoppen, begint inzicht.
Dit is deel I van de serie 'Voor het te laat is'.
Volgende editie: Deel II - Waarom ga je niet gewoon weg?